Governance, verantwoordelijkheden en risicocultuur

In de Governancecode Woningcorporaties 2025 wordt expliciet aandacht besteed aan risicomanagement in Principe 5: ‘De woningcorporatie beheerst de risico’s verbonden aan de activiteiten’. Binnen Accolade houdt dit in dat het onderwerp risicomanagement jaarlijks als themasessie terugkomt bij de RvC, het bestuur en het managementteam. De verantwoordelijkheden van de RvC en het bestuur zijn als volgt:

De RvC houdt toezicht op:

• de opzet en werking van het risicomanagement;
• de relatie met de strategische doelstellingen en de maatschappelijke opdracht van Accolade;
• de belangrijkste strategische risico’s;
• de effectiviteit van interne beheersingsmaatregelen;
• de wijze waarop bestuur risico’s afweegt bij belangrijke besluiten;
• de (financiële) continuïteit van de corporatie.

Het bestuur is verantwoordelijk voor:

• het risicomanagementbeleid en de toepassing daarvan;
• het identificeren en beheersen van risico’s;
• het bewaken van de effectiviteit van de interne beheersing;
• het rapporteren over belangrijke risico’s en beheersmaatregelen.

Met betrekking tot het risicomanagement werkt Accolade volgens het Three Lines of Defence model. Het uitgangspunt in dit model is dat het operationele niveau verantwoordelijkheid is voor haar eigen processen, dit is de 1e lijn. De verantwoordelijk manager, ofwel risico-eigenaar, is tevens onderdeel van de 1e lijn. Daarnaast is er een 2e lijn, in de vorm van afdeling Planning & Control, die de 1e lijn ondersteunt, adviseert, coördineert en het proces bewaakt. Tot slot is de 3e lijn bij de Concerncontroller belegd. Deze kan op verzoek een oordeel en advies geven over het functioneren van het risicomanagement, of bijvoorbeeld een interne audit uitvoeren. Het is hierbij van belang dat de Concerncontroller een onafhankelijke rol vervult.

In onderstaande afbeelding is inzichtelijk hoe het Three Lines of Defence model wordt toegepast bij Accolade.

Een effectieve beheersing van risico's wordt niet alleen bereikt door procedures, systemen en formele controles. Het gedrag van medewerkers en leidinggevenden speelt hierin een belangrijke rol. Daarom besteedt Accolade expliciet aandacht aan soft controls: factoren die gewenst gedrag stimuleren en bijdragen aan een sterke risicocultuur.

Accolade hanteert hiervoor de acht soft controls van Muel Kaptein als referentiekader. Deze soft controls ondersteunen het risicobewustzijn binnen de organisatie en versterken de werking van formele beheersmaatregelen.

Monitoring van soft controls

De werking van de soft controls wordt periodiek geëvalueerd via het medewerkerstevredenheidsonderzoek. Daarnaast worden jaarlijks workshops gegeven binnen Accolade, waarbij met een gevarieerde groep collega's in wordt gegaan op de soft controls van een specifiek risico. Dit zorgt voor inzicht in de werking van de soft controls binnen Accolade en het herkennen van verbetermogelijkheden. Daarnaast zorgt dit voor bewustwording en betrokkenheid met betrekking tot risicomanagement onder het personeel.