Verhoogde risico's

Zoals in eerder is aangegeven, worden risico’s met een bruto score van 15 of hoger als verhoogde risico’s gezien binnen Accolade. Onderstaand wordt de lijst met verhoogde risico’s weergegeven met hun netto score. De risico’s worden vervolgens in een grafiek weergegeven, waarin de verschuiving tussen de bruto- en netto score inzichtelijk is gebracht. Bij deze risico’s zorgen de beheersmaatregelen ervoor dat de netto-score beneden de 15 uitkomt. Door P&C worden 2^e lijn controles gedaan op de beheersmaatregelen, deze zijn per risico benoemd in bijlage 3.

1 – Projectsteun 
Een actueel risico is het risico op Projectsteun. Met de grote opgaven die de corporatie sector heeft te volbrengen, ontstaat het risico dat andere corporaties onvoldoende financiële middelen hebben op korte- of lange termijn, waardoor Accolade financiële gevolgen ondervindt door te moeten bijdragen in de vorm van Projectsteun. Hier gaat eerst ‘solidariteit’ aan vooraf, waarbij ook een bijdrage kan worden gevraagd. Dit is echter niet wettelijk afdwingbaar. Op dit moment lijkt de kans nog niet erg groot, dus deze is ingeschat op een 3. De impact kan echter financieel gezien erg groot zijn, dus deze is gescoord op een 5. Door onze eigen middelen zo goed mogelijk te benutten, wordt nagestreefd dat het te beargumenteren is om minder snel bij te hoeven dragen aan Projectsteun. Hiermee wordt de kans iets verlaagd naar een 2.

Bruto score = 15
Netto score = 10

2 – Niet kunnen realiseren van de portefeuillestrategie 
Er wordt steeds meer van woningcorporaties gevraagd. De woningen moeten worden verduurzaamd, de huuropbrengsten stijgen niet mee met inflatie en ook de maatschappelijke opgaven worden groter. Daarnaast is een belangrijk doel het verzorgen van voldoende woningen, hoeveel dit zijn is opgenomen in de portefeuillestrategie. Met de kennis van nu is het een gegeven dat de wensportefeuille niet kan worden gerealiseerd, waardoor de kans wordt ingeschat op een 5. Dit raakt een groot deel van onze woningen en ook het imago van Accolade wordt hiermee geschaad, dit zorgt voor een impactscore van 4. Met de komst van het haalbare portefeuilleplan en het kunnen stellen van prioriteiten door de complexensessies, wordt de impact verlaagd naar een 2.

Bruto score = 20
Netto score = 10

3 – Niet realiseren duurzaamheidsopgave 
De overheid heeft twee doelstellingen gesteld rondom duurzaamheid. Als eerst is in het klimaatakkoord opgenomen dat in 2030 20% van de woningen aardgasvrij moet zijn. Daarnaast moeten in 2050 de woningen CO2 neutraal zijn (een reductie van de CO₂ uitstoot van 95% t.o.v. 1990). Deze laatste doelstelling is ook opgenomen in de strategische doelstellingen van Accolade. Op dit moment lijken de doelstellingen te ambitieus en is de uitvoering daarvan financieel niet haalbaar.

Daarnaast zouden (achteraf) inefficiënte keuzes inzake verduurzaming een oorzaak kunnen zijn voor dit risico. Met de huidige prestatieafspraken en de (financiële) mogelijkheden is het een gegeven dat de doelstellingen niet gehaald gaan worden, waardoor de kans is ingeschat op een 5. De consequenties wanneer de doelstellingen niet worden behaald zijn niet duidelijk. Het niet behalen van de duurzaamheidsopgave heeft impact op de huurders, maar kan ook financiële- of imagoschade opleveren. De impact geschat op een 4. Met de financiële kaders die zijn opgesteld in de werkgroep Financieel Sturingsmodel kunnen we beargumenteren dat het niet verantwoord is om meer plannen uit te voeren. De impact wordt hiermee verkleind naar een 2.

Bruto score = 20
Netto score = 10

4 – Stapeling maatschappelijke opgaven 
De stapeling van maatschappelijke opgaven is een combinatie van verschillende opgaven die elkaar allemaal raken, onder andere benoemd in de Nationale Prestatie Afspraken (NPA). Impactvolle onderdelen hiervan zijn het realiseren van 300.000 nieuwbouwwoningen, geen woningen meer met E/F/G labels in 2028, 675.000 woningen die toekomst klaar moeten zijn en de eenmalige huurverlaging 2023. Het is een feit dat deze opgave er ligt en de begroting 2025-2039 heeft laten zien dat dit financieel niet haalbaar is. Aangezien dit al actueel is, is de kans ingeschat op een 5. Op het gebied van financiën en imago is deze gescoord op een 4. Door ons eigen beleid te blijven voeren en ons te houden aan het financieel kader, kan zowel de kans als de impact verlaagd worden naar een 3.

Bruto score = 20
Netto score = 9

5 – Afhankelijkheid samenwerking 
Accolade is, net als andere corporaties, sterk afhankelijk van derden om haar doelen te realiseren. Hierbij kan gedacht worden aan gemeenten, bouwbedrijven (waaronder levering bouwmaterialen), nutsbedrijven en bijvoorbeeld omwonenden van een project. De kans dat dit risico zich voordoet wordt ingeschat op een 5, het is namelijk een gegeven dat we afhankelijk zijn van derden en zij onze realisatie kunnen beïnvloeden. De impact wordt ingeschat op een 4, hierbij kan gedacht worden aan imagoschade als veel projecten vertraging op blijven lopen. Accolade probeert proactief met de betrokken partijen afstemming te zoeken om de kans op vertraging door derden te voorkomen. Ook wordt bij projecten een risico-inschatting gemaakt en de mogelijke invloed daarvan op de doorlooptijd van het project, zodat zo realistisch mogelijk kan worden begroot. We verwachten hiermee de kans en impact te reduceren.

Bruto score = 20
Netto score = 9

6 – Niet voldoen aan gemeenschappelijk beoordelingskader 
Als er niet gestuurd wordt op het voldoen aan het gemeenschappelijk beoordelingskader, is het een gegeven dat hier niet aan wordt voldaan. De bruto kans wordt daarom ingeschat op een 5. Op het moment dat dit dan gebeurt, zal dit mogelijk leiden tot waarschuwing, wat we gelijkstellen aan een impact van 4. Door de ratio’s te toetsen bij het opstellen van de begroting, tussentijdse toetsingen op ratio’s, 1^e en 2^e lijn controles op zaken als inkomenstoetsen en toetsingen op investeringen zal de kans worden verlaagd naar een 2. De impact van een waarschuwing blijft echter hetzelfde.

Bruto score = 20
Netto score = 8

7 – Offensievere cultuur 
Met alle opgaven die op ons afkomen ontstaat er een risico op bestuursniveau, namelijk een offensievere cultuur. Met de toenemende druk ontstaat het risico dat vanuit een opportunistisch oogpunt onverantwoorde beslissingen worden genomen, zodat beter wordt voldaan aan de opgaven. De kans is groot dat er zonder maatregelen te opportunistische besluiten worden genomen, dit wordt ingeschat op een 4. Op de lange termijn kan deze impact enorm zijn, deze wordt ingeschat op een 5. Onder andere het financieel kader waarop de begroting is gebaseerd en de toets bij investeringsvoorstellen met de begroting zorgen ervoor dat afgewogen keuzes worden gemaakt. De kans dat dit gebeurd wordt daarmee verlaagd naar een score van 2 en de impact daalt tot een score van 4.

Bruto score = 20
Netto score = 8

8 – Niet juist naleven voorschriften Privacy & Security 
Privacy & Security is een actueel onderwerp dat steeds belangrijker wordt. De kans dat de voorschriften niet altijd worden nageleefd is relatief groot. Dit komt voornamelijk door onvoldoende kennis van de (continu veranderende) wettelijke voorschriften of onvoldoende bewustwording. De kans scoort hiermee bruto een 4. De verwachting is dat de impact, zonder maatregelen, erg groot zal zijn. Hierbij kan gedacht worden aan een wettelijke waarschuwing, dit is een score van 4. Voor dit risico heeft Accolade diverse maatregelen zoals het aanstellen en actief inzetten van een Privacy Officer, werkzaamheden van gestructureerd digitaal documentbeheer, introducties voor nieuwe medewerkers en het creëren van structurele awareness door verplichte trainingen. Daarnaast is een IT-maturityscan uitgevoerd door KPN, welke onder andere heeft geleid tot een routekaart voor onze afdeling I&A. Door deze maatregelen wordt de kans verkleind naar een 2. De impact blijft echter gelijk, aangezien dit nog steeds kan leiden tot een waarschuwing.

Bruto score = 16
Netto score = 8

9 – Onvoldoende fysieke veiligheid medewerkers Accolade 
De agressiviteit in de maatschappij neemt toe. Zonder maatregelen is het zeker dat de veiligheid van de medewerkers van Accolade in gevaar kan komen. Bruto wordt de kans ingeschat op een 5. De impact kan erg groot zijn voor de medewerker, maar ook voor het imago. Deze wordt ingeschat op een 3. Er zijn diverse maatregelen binnen Accolade, zoals een alarmknop bij gesprekken, contact met huurders in tweetallen en een verplichte agressie training. We verwachten hiermee de kans op agressie iets te verlagen en ook de impact. De kans schatten we na maatregelen in op een 4 en de impact op een 2.

Bruto score = 15
Netto score = 8

10 – Fraude aannemers uitvoering dagelijks- en mutatieonderhoud 
In 2024 heeft het AW een artikel gepubliceerd over het risico op fraude door (onder)aannemers bij woningcorporaties, met name door het ‘opplussen’ van facturen. Accolade herkent dit risico bij dagelijks- en mutatieonderhoud. Hier vinden namelijk geen prijsafspraken plaats en uren en materiaalkosten zijn lastig te controleren. Op het moment dat we hier geen maatregelen op zouden treffen, is het bijna een gegeven dat (onder)aannemers hier misbruik van maken. Naar verwachting zal de financiële impact op een score van 3 uitkomen. Met de controle die we doen op facturen en het aanbestedingstraject dat in 2025 van start gaat verwachten we de kans te kunnen verminderen naar een 3. De impact zal ook dalen, naar een score van 2.

Bruto score = 15
Netto score = 6

11 – Onvoldoende veiligheid bewoners Accolade en medewerkers onderhoudsbedrijven 
Op het moment dat Accolade werkzaamheden uitbesteedt aan bedrijven die niet VCA gecertificeerd zijn, loopt Accolade het risico dat er onvoldoende veiligheid is voor haar bewoners en de medewerkers van onderhoudsbedrijven. Hieruit zouden claims kunnen volgen, maar vooral de imagoschade kan groot zijn. Aangezien Accolade veelal werkt met haar RGS partners, is het geen gegeven dat dit mis gaat, maar wordt de kans geschat op een 3. De impact is echter een 5, gezien de mogelijke imagoschade. Op het moment dat bedrijven VCA gecertificeerd zijn, nemen de kans en impact iets af naar een kans van 2 en een impact van 3.

Bruto score = 15
Netto score = 6

12 – Uitvoering onderhoud niet conform planning en afspraken met RGS Partners 
Op het moment dat er geen maatregelen worden getroffen om het onderhoud dat door RGS Partners wordt uitgevoerd volgens planning en afspraken te laten verlopen, is de kans een 4 dat dit risico zich voordoet. Dit kan onder andere leiden tot een waarschuwing met betrekking tot de realisatie-index, waardoor de impact bruto een 4 is. De huidige maatregelen laten echter zien dat de kans aanzienlijk wordt verlaagd naar een 2. Ook de impact wordt verminderd, doordat er sneller wordt ingegrepen als het onderhoud niet volgens planning of afspraak verloopt.

Bruto score = 16
Netto score = 6

13 – Onvoldoende (financiële) beheersing projecten 
Bij nieuwbouw- en onderhoudsprojecten ontstaat het risico dat er onvoldoende (financiële) beheersing is. Dit kan leiden tot onverantwoord dure kosten. Op het moment dat Accolade hier geen maatregelen op neemt is het een gegeven dat projecten duurder uitvallen dan verwacht. De impact daarvan wordt financieel gescoord op een 3. Door offerteprocedures, termijnstaten, financiële toetsen en directiebesluiten wordt dit risico aanzienlijk verminderd. De kans wordt verlaagd naar een 2, waarbij de impact wel gelijk blijft.

Bruto score = 15
Netto score = 6

14 – Duurzaam prestatiemodel 
Op de lange termijn is het risico aanwezig dat Accolade, net als de rest van de sector, geen sluitend prestatiemodel heeft. Accolade loopt het risico dat het doen van veel, veelal onrendabele investeringen, op lange termijn niet houdbaar is. De kasstromen zullen dan onvoldoende zijn voor instandhouding van de bestaande woningvoorraad. Zonder maatregelen is het zeker dat dit gaat gebeuren en is de impact enorm. Accolade heeft een financieel kader waaraan de begroting wordt getoetst. Dit financieel kader is opgesteld met als doel de bedrijfsvoering op lange termijn te kunnen blijven voeren. Met behulp van deze maatregelen wordt de kans daarop aanzienlijk vergroot en daarmee het risico verkleind.

Bruto score = 25
Netto score = 5

15 – Fraude (inclusief management override of controls) 
In de basis is dit een risico met een hoge score. De kans dat dit zich zonder maatregelen zou voordoen is ingeschat op een 4. De impact is ook een 4, aangezien dit voor flinke imagoschade kan zorgen. Er zijn daarom al de nodige maatregelen getroffen. Er is aandacht voor structurele awareness onder het personeel, er vinden controles plaats op memoboekingen binnen het primaire systeem, procuratie en autorisatie op betalingen en Accolade beschikt (systeemtechnische) functiescheidingen. Hiermee verlagen we de kans dat het voor kan komen van een 4 naar een 1. De impact blijft echter gelijk op het moment dat het zich voordoet, waardoor de totale netto score 4 is. Een uitwerking van

Bruto score = 16
Netto score = 4

16 – Onrechtmatige betalingen 
Zonder maatregelen is de kans op onrechtmatige betalingen door het niet naleven van de voorschriften, onjuiste betalingen of management override erg groot (4). De impact van onrechtmatige betaling in de vorm van imagoschade is erg groot (4). Door middel van functiescheiding en autorisaties in het systeem in lijn met de procuratieregelingen is het nagenoeg onmogelijk om als individu onrechtmatige betalingen te doen. Hierdoor is de kans dat dit risico zich voordoet sterk afgenomen tot een score 1.

Bruto score = 16
Netto score = 4

17 – Verslechterende leefbaarheid 
De leefbaarheid van de wijken staat onder druk. Dit wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door het toenemend aantal kwetsbare huurders, maar ook het Passend Toewijzen speelt hierin mee, doordat dit voor eenzijdige wijkvorming kan zorgen. Dit kan zorgen voor onveiligere leefsituaties, overlast, ontevreden huurders of zelfs een toename van de leegstand. Dat dit risico speelt is algemeen bekend, waardoor kans een score van 5 heeft gekregen. De impact is ook relatief groot, aangezien dit zich in ons hele bezit kan afspelen. Daarentegen is de verwachting dat dit hooguit plaatselijke imagoschade zal veroorzaken, waardoor de impact wordt gescoord op een 3. Voornamelijk de inzet van de afdeling Wijken en Buurten en de ontwikkeling van de Veerkrachtmonitor moeten zorgen voor het verlagen van de kans op verslechterende leefbaarheid. Op dit moment wordt die kans verlaagd van een score 5 naar een 2. Ook zal door de maatregelen de verslechterende leefbaarheid sneller worden opgemerkt, waardoor de impact voornamelijk binnen de organisatie blijft, wat leidt tot een score van 2.

Bruto score = 15
Netto score = 4